Radyokarbon Ağaç Halkası Kalibrasyonu

  • Ağaç halkaları radyokarbon analizlerinde kalibrasyon için kullanılmaktaydı.
  • Kalibre edilmesi, doğadaki radyokarbon oranın değiştiği bilindiğinden gereklidir.
  • Radyokarbon yaşları genellikle BP olarak verilir. 0 BP, AD 1950 dir.
  • Sonuçların kalibrasyonunda, kalibrasyon eğrilerinin yanında istatiksel tekniklerde kullanılır.
  • 48000 BC yaşa kadar ulaşan, uluslararası normlarla da kabul edilmiş olan takvim kalibrasyonları PJ Reimer et al. tarafından hazırlanmıştır.
  • Kalibasyon eğrilerinde, dendro zaman çizelgesi ve takvim yaşları bulunmaktadır.

Beta Analytic’in kalibrasyon programı, kalibrasyon eğrisi üzerindeki herbir ağaç halkası ölçümünün hatasını dikkate alır ve bunu matematiksel bir teknik olan eğri uydurma yöntemiyle bütünleştirir. Yapılan bu işlemin referans noktası olarak, Mathematics use for calibration scenario – A Simplified Approach to Calibrating C14 Dates, Talma, A.S., Vogel, J.C., 1993, Radiocarbon 35 (2): 317-322) çalışması dikkate alınmıştır.

Kalibrasyon analizden önce yapıldığı gibi analitik incelem sırasında da yapılmaktadır. Karbon %99 karbon-12, %1 karbon-13, ve milyonda bir oranında da karbon-14 içerir.

Sonuçlar, karbon 14 yaşı olarak bulunduktan sonra kalibrasyonla takvim yaşına çevrilir.

Beta AMS

Ölçüm Birimleri, Yarı-Ömür, Kalibrasyon İhtiyacı

Kalibre edilmemiş radyokarbon sonuçları genelde BP yılları olarak verilir. Sıfır BP AD 1950 dir. BP “Before Present” anlamındadır. Başka BP ler başka yıllar için kullanılabilir ancak radyokarbon yaş tayininde 0 yılı 1950 dir.

Radyokarbonun yarı-ömrü 5568 yıldır. Başka yarı-ömürlerde mevcuttur. Ancak, standart olarak şu anda 5568 yılı kullanılmaktadır. Radyokarbon ölçümlerinde karbon-14 oranının 1950 yılındakiyle aynı olduğu varsayılır. Ancak, pratikte aynı olmadığı bilindiği için çıkan sonuçları kalibre etmek gerekmektedir.

Dendrokronoloji ve Radyokarbon Yaş Tayini

Dendrokronoloji, ağaçların her yıl yeni bir halka atarak büyüdüklerini temel alır. Buna göre bu bilimle ilgilenen kişiler, ağaçların halka büyütmelerini çeşitli olaylarla karşılaştırarak tarihi başka olayları ve malzemeleri tarihlendirebilirler. Hatta, her bir ağaç halkasının hangi yıl oluştuğunu net olarak da bulabilirler.

Dendrokronoloji radyokarbon yaş tayinin başlangıç aşamasında önemli bir rol oynamıştır. Tam yaşları bilinen ağaç halkaları, karbon-14 tekniğinin hassasiyetini belirlemede kullanılmıştır. Halen, yaş tayininde ağaç halkaları kullanılmaktadır. Ağaç halka kütüphaneleri de ABD’de mevcuttur. Buralarda 11000 yaşına kadar kayıt altına alınmış referans numuneleri tutulmaktadır.

Ağaç Halkalarının Radyokarbon Yaş Tayini

Teoride, takvim yılı bilinen bir ağaç halkasının başka bir karbonlu malzeme için referans olarak kullanılması mümkündür. Ancak, pratikte ağaç halkalarının yaş tayinleri biraz daha zordur. Bir ağaç üzerinden alınmış çeşitli numuneler farklı halkalara denk gelmeleri halinde sadece muhtemel bir yaş aralığı elde edilebilir. Daha sonra elde edilen bu yaş aralığının çeşitli istatiksel teknikler ve kalibrasyon eğrisiyle kullanılmasıyla daha net bir yaş elde edilmesi mümkündür.

Kalibrasyon Eğrileri

Günümüzde, uluslararası normlarla kabul edilmiş olan takvim kalibrasyonlarıyla 48000 BC yaşa kadar ulaşmak mümkün olmaktadır. (Reimer et. al., INTCAL13 and Marine13 radiocarbon age calibration curves 0 – 50000 yrs cal BP, Radiocarbon 55(4), 2013). 1950 yılı sonrası dönem için, atmosferin radyokarbon yoğunluğuna dair çok miktarda veriye sahibiz. Bu döneme ait veriler, çok genç malzemelerin takvim yaşlarının belirlenmesinde de kullanılabilmektedir. (Hua, et. al. Atmospheric Radiocarbon for the period 1950-2010, Radiocarbon, 55(4), 2013).

Şimdilerde ise, Gordon Pearson ve Minze Stuiver’in geliştirdiği eğri daha çok kullanılmaktadır. 1950 yılından sonraki yaşlar için herhang bir eğri üzerinde anlaşma yapılmamıştır. Bir kalibrasyon eğrisi takvim yıllarını ve dendro zaman çizelgesini içermelidir.

Kalibrasyon için Kullanılan Düzeltmeler

Cal BC, cal AD, ve cal BP nin kullanımı tüm dendrokronolojik çalışmalarda kalibrasyonların doğru anlaşılabilmesi için gereklidir. Karbon yaş tayini sonuçları her ne kadar anlaşılabilir olsa da sadece BC, AD, veya BP olarak verilmemelidir. Cal BC ve cal AD normal günümüz tarihinde kullanılan yaşlara referans verir. Cal BP 1950 öncesi yaşlar için kullanılır.

Radyokarbon Yaş Tayini Sonuçları

Karbon yaş tayini sonuçları kalibre edilmemiş sonuçları, kullanılan kalibrasyon eğrisi, kullanılan kalibrasyon tekniği ve tüm düzeltmeleri içerir.

 

En son 5 Mayıs 2016 tarihinde güncellenmiştir.