AMS dating peat

Torf – Radyokarbon Yaş Tayini

Tavsiye edilen numune miktarı (daha az numuneler AMS için mümkün olabilir – lütfen bizimle iletişime geçiniz)
3-100 mg (AMS), 50-100 g gereklidir (RadiometricPLUS)
Tavsiye Edilen Paketleme
Ağzı kilitli plastik poşet (numunenin taşıma sırasında zarar görmesini engellemek için önce Aluminyum folyoya sarılmasını öneriyoruz)
Mümkün olan tüm koşullarda, numunelerinizi zarfa koyup göndermek yerine; numunelerin fiziksel bütünlüğünü taşıma işlemi sırasında bozmamak için küçük kutulara koyarak göndermenizi öneriyoruz.
Torf numunelerinizi göndermeden önce lütfen laboratuvarla iletişime geçiniz.

Bilgilendirme – Ödenen analiz ücreti, d13C ölçümü, kalite güvence raporları, mümkün olduğunda yapılan takvim kalibrasyonu ve sonuçlara, analiz sürecine ve bekleyen numunenin durumuna 7/24 online erişimi içermektedir.

Ön İşlem – Numunenize en uygun ön işlemin belirlenebilmesi için yapılan araştırmanın amacı ve beklenen yaş hakkında laboratuvara bilgi verilmelidir. Ön işlemlerden sonra nasıl bir yol izleneceğine dair seçenekleri görüşmek için laboratuvarla iletişime geçebilirsiniz.

Islak/Nemli Numuneler – Torf, isteğinize bağlı olarak, kuru ya da nemli olarak gönderilebilir. Laboratuvar, içerisinden makrofosillerin daha kolay çıkarılabilir oluşundan dolayı numunenin ıslak olmasını tercih etmektedir. Laboratuvarın tercih ettiği numune miktarı kuru ağırlık olarak 50-100 mg’dır. Numunenin ıslak ya da donmuş olması durumumunda, fazlalık olan suyu süzerek, numuneyi plastik (Streç Film) ile sarınız ve havayla temasını kesiniz. Daha sonra ağzı kilitli bir torbaya yerleştiriniz.

Numune göndermeden önce bizimle iletişime geçerek, elinizdeki numunenin yeterli olup olmadığını ve yaş tayinine uygunluğunu görüşebilirsiniz.

Torf numunesi radyokarbon yaş tayini için çok sık kullanılan bir numune türüdür. Bu tür numuneler birkaç farklı içerikten oluşabilir Bunlar, çok az makrofosil içeriğe sahip olan ve organik olarak çok zengin olan (alüvyonlu çökel ya da organik sediment) kısım ile çok zengin lifli (tohum, charcoal, sazlık, bitki) içeren kısımlar olabilir. Genellikle, torfun içeriği pek ayırt edilemez. İçerik, yukarıda bahsedilenlerin karışımı ve çokça bozulmuş bitki artığı içerir.

Araştırmanın amacına göre bu tür numuneyi seçerken, içeriğin hangi kısmının kullanılması gerekeceğine de karar vermeniz mümkün olabilir. Aynı zamanda içeriğin açılan deliğin neresinden ne kadar alınacağı da yine sizin araştırmanızda bulmak istediğiniz veriye ve açılan sondajın durumuna göre kararlaştırılabilir. Eğer içerik gözle görülecek ya da mikroskop altında yapılacak incelemeyle gözlemlenecek kadar belirgin ise, bu işlem daha kolay olacaktır.

Genel konuşmak gerekirse, torf numunesi alırken mümkün olduğu kadar bozulmuş bitki içeren numuneler alınmalıdır. Bu tür numuneler ön işlemler sonrası (alkali ile yıkama) mobil hümik asitlerden kullanışlı içeriği sağlarlar. Humik asit içeren her türlü numunenin alkali ile ön işlemden geçirilmesi mümkün olmaktadır. Hümik asit yaşı daha genç çıkaran bir kontaminanttır.

Numune toplanması sırasında herhangi bir ayrıştırma yapılamıyorsa, numuneyi çevresiyle tamamen ayrıştırmadan almak ve ayrıştırma işlemini laboratuvara bırakmak da bir seçenek olabilir. Ancak, mümkün olan koşullarda numunenin üzerindeki ve etrafındaki diğer bitkilerden gelen kökçükleri ayrıştırmanızı tavsiye ediyoruz.

Bazı durumlarda, alüvyonlu çökellerde alkali asitle ön işlemden geçirilebilir. Ancak, içerikte bulunan hümin ve hümik asit bu işlemin başarısını azaltabilir. Yine mümkün olan koşullarda torfların içeriğindeki bitkisel maddeleri ayrı olarak göndermeniz laboratuvara kolaylık sağlayabilir. Mümkün olmayan koşullarda, laboratuvar, gerekli ön işlemleri uygulayarak bu tür içerikleri eleme yoluyla elde etmeye çalışacaktır. Daha sonra elde edilen makrofosillerin fotoğrafları size gönderilecektir. Hangi içerikten yaş tayini yapılması gerektiğine siz karar verebileceksiniz. Laboratuvarda yapılacak işlemler sonucu birden fazla içeriğin bulunması halinde ise, sizinle irtibata geçilerek hangi içerikten yaş almak istediğiniz size sorulabilir.

Hangi içeriğin daha iyi bir yaş vereceğinden emin olmadığınız durumlarda ise, birden fazla içeriği seçerek çıkan sonuçları birbirleriyle kıyaslayabilirsiniz. Aynı zamanda bu size, kontaminasyonun ne kadar etkili olduğunu ve o bölgeden alınacak başka numunelere uygulanması planlanan yaş tayinlerinde nasıl bir yol izlemeniz gerektiğini size söyleyecektir.

Ne kadar numune göndermeniz gerektiğinden emin olamadığınız durumlarda ise, birden fazla ayrı numune torbası hazırlayarak, bize gönderebilirsiniz. Bu durumda, içeriğin yetersiz olması halinde ikinci ve üçüncü torbalardan numuneler eklenerek analize devam edilebilir. Numuneyi gönderirken A, B,C ve D şeklinde katman katman sıralandırabilirsiniz. Yukarıdan başlayıp aşağıya doğru alınan bu numunelerin yaş sonuçlarından, hangi seviyede nasıl bir değişim olduğunu da bulmanız ve gerektiğinde ortalama yaş almanız da mümkün olacaktır.

Torflar organik sedimentlere benzer olarak ön işlemlerden geçirilirler. En büyük fark ise, hümik asitlerin varlığıdır. Genel olarak torflar yüzdürme ve eleme tekniğiyle ön işlemlere başlarlar. Eleme sırasında, 125 ve 180 mikronluk eleklerle makrofosiller(bitki, kabuklu vb.) ayrıştırılır. Yeterli miktarda makrofosil bulunması durumunda, malzeme türüne bağlı olarak onlarda gerekli ön işlemlerden (asit/alkali) geçerler.

Aksi belirtilmediği taktirde, sediment/çamur/gübre oranını koruyup, radyokarbon yaş tayini için seçenek olarak saklayacağız. Eğer, içerikteki belirli bir malzeme türünden yaş alınmasını istiyorsanız bunu bilgi formunda bize bildirmelisiniz. Çamurlu gübreler karbonatlı içeriklerinden dolayı sadece asitli yıkamaya maruz kalabilirler. Asitli ön işlemlerle karbonatlı içerikten ayrıştırma amaçlanır. Alkali ön işlemlerle ise, hümik asitten ayrıştırma hedeflenir. Genellikle torflar, sediment harici birkaç farklı içeriği daha sahip olurlar. Bunlar genellikle ön işlemler sırasında ayrıştırılabilirler. Lifli içerikler, alkali ile ayrıştırılırken sedimentler ise alkali ile temas etmez. Hangi içerikten yaş tayini yapılması gerektiğine karar vermek istiyorsanız, bunu bilgi formunda belirtmelisiniz.

Torf değişik içeriklere sahip olabileceğinden uygun olan içeriğin ayrıştırılması yapıldıktan sonra en uygun olan ön işlemle saf organik madde elde edilmeye çalışılır.

Torf her ne kadar içerik olarak farklı maddelere sahip olsa da çoğunluk olarak organiktir. İçerik tipine göre iki farklı yol ile yaş tayini yapılabilir.

1 – Siltli torf

Siltli torflar makrofosil içermeyip, içeriklerindeki karbonatların ayrışımı asit ile yıkamayla yapılabilir. Sonrasında, kalan organiklerin yaş tayini yapılabilir. Bazen de, hümik asitin elenmesi için alkali ile yıkama işlemi yapılır. Ancak bu, hem miktara hem de saflık derecesine bağlıdır.

2 – Lifli torf

Lifli yapı, içerikte olabilecek karbonlaşmış bitki kalıntılarından ya da kamışlardan ayırt edilerek, hem asitli hem de alkali banyoda ayrıştırılır. Makrofosillerin malzeme türüne göre, asitli ya da alkali çözeltide yıkanmaları ve eleme yoluyla ayrışmaları hedeflenir.

Türünden bağımsız olarak tüm içeriklerin tek tek ayrıştırılması için her türlü mümkün olan ön işlem kullanılmakta ve size hangi içeriğin yaş tayininde kullanılacağı sorulmaktadır.