AMS dating pottery

Çömleklerin Radyokarbon Yaş Tayini

Tavsiye Edilen Numune Miktarı (daha az AMS gramajları için lütfen, bizimle iletişime geçiniz)
10-20 mg arası yanmış yiyecek kalıntısı (gönderilmesi gereken çömlek parçasının boyutu, karbonlaşmış yiyecek artığının kalınlığına bağlıdır)
Tavsiye Edilen Numune Paketi
Ağzı kilitli plastik poşet (numunenin taşıma sırasında zarar görmesini engellemek için önce Aluminyum folyoya sarılmasını öneriyoruz)
Mümkün olan tüm koşullarda, numunelerinizi zarfa koyup göndermek yerine; numunelerin fiziksel bütünlüğünü taşıma işlemi sırasında bozmamak için küçük kutulara koyarak göndermenizi öneriyoruz.
Çömlek parçalarından kalıntı gıdaları laboratuvar sizin için çıkartabilir.

Bilgilendirme – Ödenen analiz ücreti, d13C ölçümü, kalite güvence raporları, mümkün olduğunda yapılan takvim kalibrasyonu ve sonuçlara, analiz sürecine ve bekleyen numunenin durumuna 7/24 online erişimi içermektedir.

Ön işlem – Yaş tayini için göndermeyi planladığınız çömlek parçalarının analize uygun olup olmadıklarını öğrenmek için lütfen bizimle iletişime geçiniz. Doğrudan gönderdiğiniz numuneleri ön işlemlerden geçirebilir size yaş verir ya da yaş vermez şeklinde bir geri bildirimde de bulunabiliriz.

Gıda Kalıntısının Çıkartılması

Laboratuvarımız sizin için gerekli olan kalıntıyı çıkartıp, çömlek parçasını size geri gönderebilir. Çömlek parçasının geri iadesinin istendiği bilgisi bilgi formunda mutlaka belirtilmelidir. Aksi takdirde, işlem bittikten sonra numune imha edilecektir. Detaylı bilgi için, Lütfen, numunelerinizi arşivleme ve saklama sürelerimiz ve istenildiği taktirde geri iadelerle ilgili koşullarımızı okuyunuz.

1- İç yüzeyde bulunan yanmış gıda kalıntısının yaş tayininde kullanılması

Laboratuvarımız çömleğin iç yüzeyinde bulunan yanmış gıda kalıntılarını kullanarak yaş tayini yapmayı tercih etmektedir. Çömleğin son kullanım tarihine en yakın sonucu bu şekilde alabilmek mümkün olmaktadır.

Yanmış gıda kalıntısının küçük bir parçacık olmasını tercih etmekteyiz. Un ufak olmuş gıda kalıntılarıyla çalışmak ön işlem uygulamasını çok zor hale getirdiğinden kesinlikle önerilmemektedir.

2- Çömlek yapımında kullanılan harcın içinde bulunabilen organik içeriğin ya da bu harca nüfuz etmiş herhangi bir organik gıda kalıntısının yaş tayininde kullanılması

Gıda kalıntısının bulunamadığı durumlarda, çömleğin kullanımı sırasında çömleğin yapıldığı malzemeye nüfuz etmiş olan organik içerikten yararlanılabilir. Bu şekilde yapılan yaş tayinleri her ne kadar kullanılabilir bir sonuç verse de yine de olduğundan daha yaşlı olma ihtimali de yüksektir. Başlıca neden ise kontaminasyondur.

3- Ayrıştırılabilir birleştirici maddelerin yaş tayini

Organik malzemenin tamamen kömürleştiği ya da çömlek üretim sürecindeki sıcaklığın organik malzemeleri yakamayacak kadar düşük olduğu durumlarda, çömlek yapımında kullanılan organik malzemeler de yaş tayininde kullanılabilir.

600°C’nin altındaki sıcaklıklarda dış kısımda bulunan organik birleştiriciler genellikle bozunmazlar. Sıcaklık bu seviyeyi geçtiği zaman, karbonatlar ayrışmaya başlayarak içeriklerindeki karbonu karbon dioksit olarak dışarıya verirler. Soğuma sırasında ise eğer ortamda CO2 mevcutsa, bu karbon dioksit tekrar karbonat oluşturacaktır. Eğer bu karbon dioksit, en baştaki orijinal karbon dioksit ise çömleğin dış kısmındaki karbon oranının etkilenmeyeceğini söyleyebiliriz. Ancak, bu karbon dioksitin çömlek çamurundan gelmesi durumunda yaşı tayin edilen karbonat aslında çömlek çamurunun yaşını vermiş olacaktır. Çömlek çamuru ateşleme anından daha yaşlı ise, karbonatın yaşıda ateşleme yaşından daha yaşlı çıkacaktır. Karbon dioksit bir ihtimal, ateşi oluşturmak için kullanılan yakıttan da gelmiş olabilir. Bu durumda da alınan yaş yanan malzemenin yaşına eşit çıkacaktır. Bir ihtimal ise, bulunan yaşın oluşan karbonatın değişik içeriklerden gelen karbonat ile oluşmuş olmasıdır. Bu durumda ise daha homojen bir yaş elde edilecektir.

NOT – Çömlek yaş tayini için gerekli olan numuneyi göndermeden önce bizimle iletişime geçip daha fazla bilgi alabilirsiniz.

Radyokarbon yaş tayininde en büyük hata payı günümüze doğru yaşın daha genç çıkmasıyla olur. Bunun başlıca nedeni ise modern karbonun etkileşime girmesidir. Yaşlı karbonun çok fazla miktarda olması durumunda aynı etki geriye doğru gözlemlenmektedir.

ASTM Method D6866

Çömleğin yüzeyinde bulunan kurum ya da is eğer harç ile karıştırılmadan kaldırılabilirse, radyokarbon yaş tayininde kullanılabilir. Kurumun ya da isin durumuna bağlı olarak farklı ön işlemler uygulanabilir.

Kurumun ya da isin hang tür gıda kalıntısı pişirilirken oluştuğu da çok önemlidir. Örneğin, eğer balık ya da başka bir deniz canlısından gelen bir kalıntıysa deniz rezervi etkisi de göz önüne alınmalıdır. Bu durumda gerekli takvim düzeltmelerinin uygulanması gerekmektedir.

Radyokarbon yaşı ölçümü yapılan malzemenin en son havayla ne zaman CO2 değişiminde bulunduğunu ifade eder. Ağaçlarda bu sadede en dıştaki halka ile bu etkileşim sağlanırken en içteki halka ağacın ilk halkasıdır. Ağacın dış kabuğundan içe doğru ilerlediğimizde her bir halka bir yaşa karşılık gelmektedir. Eğer 200 yaşında halen yaşayan bir ağacınız varsa bu en içteki halkanın da 200 yıl önce oluştuğu anlamına gelmektedir. Bu yüzden, odunların radyokarbon yaş tayininin hatasızlığı odunun ağacın neresinden geldiğine doğrudan bağlıdır. Ayrıca, insandan dolayı oluşan kontaminasyona da bağlıdır.